الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )

17

رسائل شيخ انصارى ( فارسى )

تشريح المسائل ) * مراد از تمسّك به دستهء دوّم از اخبار توسط مستدلين چيست ؟ اين است كه : اين اخبار دلالت مىكنند بر اينكه ائمه ، آحاد و اشخاص سؤال‌كننده و جويندگان حقّ و حقيقت را به آحاد اصحاب و شاگردان برجستهء مكتب خود ارجاع مىداده‌اند . فى المثل : شخصى به خدمت امام رسيد و مطلبى پرسيد . حضرت فرمود : عليك بهذا ( الجالس ) كه مراد جناب زرارة بن اعين بود كه در آنجا حضور داشت و الى آخر ، كه نياز به تكرار مجدّد نمىباشد . * نكتهء قابل توجّه در روايات مذكور چيست ؟ اين است كه امامان معصوم آحاد راويان را از قبيل ابن ابى يعفور و عقر قوقى و على بن مسيب و . . . به آحاد اصحاب و تلامذهء بزرگ مكتب جعفرى يعنى : زراره و محمد بن مسلم و ابو بصير و ابان بن تغلب و زكريا بن آدم و يونس بن عبد الرحمن و عثمان بن سعيد و . . . ارجاع دادند . * كيفيت استدلال به اخبار مذكور به چه نحو است ؟ بلاشك با ارجاع امام به اين بزرگان و تأييدشان ، آنها معصوم نشده و كلامشان يقين‌آور نمىگردد ، بلكه همان احتمال خطا و نسيان كه در ديگران هست در اين‌ها نيز وجود دارد ، لكن آنچه سبب ارجاع به اين‌ها شده است در خود احاديث آمده است كه همان ثقه و مأمون بودن آنهاست . پس معلوم مىشود كه قول ثقه و مأمون حجّت است ، چه اين گروه ياد شده باشند و چه ديگر ثقات ، و الّا اين همه دستورات لغو بود . * مقدار دلالت احاديث دستهء دوّم چقدر است ؟ منظور اين دسته اخبار خبر واحد ثقه است و نه مطلق الخبر و نه خصوص خبر عدل . * حاصل مطلب چيست ؟ اين است كه اخبار دستهء اوّل و دوّم در مقدار دلالت ( يعنى : خبر واحد ثقه ) مشترك‌اند .